موسیقی آرمانی -حمیدرضا پورعابدابیانه:کنسرت «خسوف» با عنوان «روایت موسیقایی عاشورا» تلاشی برای بازآفرینی یکی از عمیقترین و ماندگارترین روایتهای فرهنگی و مذهبی در قالب موسیقی کلاسیک و ارکسترال است؛ اثری که در آن واقعه عاشورا نه صرفاً به شکل یک روایت تاریخی، بلکه در قالب مجموعهای از فضاهای موسیقایی، آوازی و شاعرانه به مخاطب ارائه میشود.
این اثر ساختهی محمدسعید شریفیان است؛ آهنگسازی که بخش قابل توجهی از مسیر حرفهای خود را در عرصه موسیقی ارکسترال و موسیقی فیلم سپری کرده و سابقه فعالیت و تحصیل در ایران و انگلستان را در کارنامه دارد. شریفیان در این پروژه، با بهرهگیری از ظرفیتهای ارکستر، گروه کر و موسیقی آوازی، روایتی چندلایه از واقعه عاشورا ارائه کرده است؛ روایتی که از فضای سوگ آغاز میشود و به تدریج به حرکت، انتظار، حماسه، شهادت و سرانجام شام غریبان میرسد.
ساختار «خسوف» در پنج بخش شکل گرفته است: بخش نخست با عنوان «مقدمه» فضای سوگ و ماتم را پایهگذاری میکند. در ادامه، بخش دوم با عنوان «حرکت کاروان به سوی کربلا» روایت را وارد مرحلهای رواییتر میکند و حرکت کاروان و فضای پیش از واقعه را به تصویر میکشد.
بخش سوم با عنوان «تاسوعا و گفتگو» به فضای روز تاسوعا و گفتوگوهای مرتبط با آن میپردازد. پس از آن، بخش چهارم با عنوان «آخرین شب مناجات» فضایی درونگراتر و معنویتر دارد و در نهایت، بخش پنجم با عنوان «روز عاشورا و شام غریبان» به نقطه اوج روایت میرسد؛ جایی که حماسه عاشورا و سوگ پس از آن در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
در بخشهای مختلف اثر از اشعار و متون شاعرانه نیز استفاده شده است. بخشهایی از متن با اشعاری از بیژن ترقی همراه شده و در قسمتهایی نیز از سرودههای خواجه عبدالله انصاری استفاده شده است. همچنین در بخش پایانی، اشعاری با حالوهوای مرثیه و سوگ کربلا فضای اثر را تکمیل میکنند. این انتخاب متون، به موسیقی امکان میدهد تا روایت عاشورا را از یک بیان صرفاً موسیقایی فراتر برده و با کلام و ادبیات فارسی پیوند دهد.
یکی از نکات مهم درباره «خسوف»، سابقه اجرای این اثر است. در بروشور به اجرای پیشین آن در سال ۱۳۸۲ اشاره شده و همچنین آمده است که دومین اجرای اثر توسط ارکستر سمفونیک تهران و گروه کر پیشرو انجام شده است. این بازگشت به اثری که سالها پیش اجرا شده، فرصت دوبارهای برای شنیدن و ارزیابی یک اثر ارکسترال با موضوع عاشورا در فضای موسیقی معاصر ایران فراهم میکند.
در این اجرا، آرش امینی نیز به عنوان رهبر ارکستر حضور دارد. امینی که از کودکی با نوازندگی ویولن وارد عرصه موسیقی شده و بعدها مسیر تحصیل و فعالیت حرفهای خود را در زمینه رهبری ارکستر و موسیقی ادامه داده است، در کارنامه خود همکاری با ارکسترهای مختلف در ایران و خارج از کشور را دارد. تجربه او در رهبری ارکستر، اجرای چنین اثری را که از نظر ساختار روایی و گستره صوتی نیازمند هماهنگی دقیق میان بخشهای ارکستر و گروه کر است، به یکی از بخشهای مهم پروژه تبدیل میکند.
«خسوف» از این منظر تنها یک اجرای مناسبتی نیست؛ بلکه نمونهای از تلاش برای پیوند دادن موسیقی ارکسترال، آواز، شعر و روایت تاریخی ـ مذهبی است. استفاده از ارکستر سمفونیک در کنار گروه کر و بخشهای آوازی، به آهنگساز امکان داده تا برای هر مرحله از روایت، رنگ و فضای صوتی متفاوتی ایجاد کند؛ از سکوت و سوگ و مناجات گرفته تا حرکت کاروان و فضای حماسی عاشورا و در نهایت اندوه شام غریبان.
اهمیت چنین پروژهای را میتوان در تلاش آن برای تبدیل یک روایت آشنا به یک تجربه شنیداری تازه دانست. مخاطب در «خسوف» با روایتی مواجه است که اگرچه ریشه در واقعهای شناختهشده دارد، اما از مسیر موسیقی، شعر، ارکستراسیون و آواز دوباره بازخوانی شده است.
در نهایت، «خسوف» را میتوان پروژهای دانست که در مرز میان موسیقی ارکسترال، موسیقی آوازی و روایت آیینی حرکت میکند؛ اثری که با تکیه بر تجربه آهنگسازی محمدسعید شریفیان، رهبری آرش امینی، همراهی ارکستر سمفونیک تهران و گروه کر، و استفاده از متون ادبی و مذهبی، تلاش دارد واقعه عاشورا را نه فقط به عنوان یک سوگ، بلکه به عنوانروایتی انسانی، حماسی و معنوی در زبان موسیقی بازتاب دهد.
در ادامه می توانید گزارش تصویری " رها احمدی " را از این کنسرت مشاهده نمایید :
